اصل کار جذب اتمی
در جذب اتمی، نمونه به‌صورت محلول وارد دستگاه میشود و اتم‌های عنصر هدف در شعله یا کورهٔ گرافیتی آزاد می‌شوند. یک لامپ کاتد توخالی، پرتو با طول موج ویژهٔ همان عنصر را تولید می‌کند. اتم‌های آزاد بخشی از این پرتو را جذب می‌کنند و میزان جذب با غلظت عنصر رابطهٔ خطی دارد. هر عنصر طول موج جذب مشخصی دارد؛ برای نمونه مس نزدیک ۳۲۵ نانومتر و سدیم در ۵۸۹ نانومتر. به همین دلیل AAS برای هر عنصر لامپ جداگانه می‌خواهد و تداخل عناصر همسایه به حداقل می‌رسد.
اجزای دستگاه و مراحل اندازه‌گیری
دستگاه جذب اتمی سه بخش اصلی دارد: منبع نور، اتم‌ساز و آشکارساز. محلول نمونه با نبیولایزر به مه ریز تبدیل میشود و وارد شعلهٔ استیلن-هوا با دمای حدود ۲۳۰۰ درجهٔ سلسیوس یا کورهٔ گرافیتی با دمای نزدیک ۳۰۰۰ درجهٔ سلسیوس میشود. اتم‌های آزادشده نور لامپ را جذب می‌کنند و اختلاف شدت نور پیش و پس از اتمی‌سازی به غلظت تبدیل میشود. کالیبراسیون روزانه با استانداردهای مرجع، شرط رسیدن به عدد قابل دفاع است.
- لامپ عنصر هدف را نصب کنید، دستگاه را پیش‌گرم کنید و صفر دستگاه را با بلانک تنظیم کنید
- استانداردها و سپس نمونه‌ها را به‌ترتیب تزریق کنید
- غلظت را از منحنی کالیبراسیون بخوانید و گزارش کنید
کاربردهای آنالیز فلزات
جذب اتمی در کنترل کیفیت برای اندازه‌گیری فلزات سنگین به کار می‌رود: سرب و کادمیم به روش مستقیم، آرسنیک با سیستم تولید هیدرید و جیوه با روش بخار سرد. صنایع غذایی برای پایش سدیم، پتاسیم، کلسیم و منیزیم و برای بررسی فلزات سمی در مواد اولیه و محصول نهایی از AAS استفاده می‌کنند. برخلاف GC-MS که ترکیبات آلی را شناسایی می‌کند، جذب اتمی فقط عنصر فلزی را کمی‌سازی می‌کند. فهرست کامل آزمون‌های فلزی در کاتالوگ آزمون‌های دستوا در دسترس است.
مزایا و محدودیت‌ها
هزینهٔ هر آنالیز AAS در مقایسه با روش‌های پلاسمایی کمتر و نگهداری دستگاه ساده‌تر است. دقت و تکرارپذیری آن برای پایش روتین عناصر مشخص کافی است. محدودیت اصلی این است که دستگاه در هر اجرا فقط یک عنصر را اندازه میگیرد؛ آنالیز چند عنصر زمان‌بر میشود. AAS دربارهٔ شکل شیمیایی یا ایزوتوپ عنصر اطلاعاتی نمی‌دهد و نمونه باید حتماً محلول شفاف باشد.
| ویژگی | شعله | کورهٔ گرافیتی |
|---|---|---|
| حد تشخیص | ppm | ppb |
| حجم نمونه در هر تزریق | چند میلی‌لیتر | ۱۰ تا ۲۰ میکرولیتر |
| سرعت آنالیز | بالا | کمتر از شعله |
| هزینهٔ مصرفی | پایین | بالاتر |
آماده‌سازی نمونه؛ نکات عملی
بیشتر خطاهای AAS از آماده‌سازی نمونه می‌آید، نه از خود دستگاه. نمونه‌های جامد با اسید نیتریک غلیظ در ظروف تفلونی هضم و پس از صاف‌کردن به حجم می‌رسند. نمونه‌های دارای ماتریکس آلی گاهی به هضم مایکروویو یا مخلوط اسیدها نیاز دارند. استانداردهای کالیبراسیون باید از محلول مادر مرجع و با همان اسید نمونه ساخته شوند.
- بلانک را در تمام مراحل همراه نمونه بیاورید تا آلودگی ظروف و اسیدها دیده شود
- برای سدیم و پتاسیم بافر یونیزاسیون (سزیم) و برای کلسیم لانتان اضافه کنید
- محلول‌ها را با آب دیونیزه بسازید و در ظروف پلی‌اتیلنی نگه دارید
- اگر جذب از گسترهٔ خطی کالیبراسیون گذشت، نمونه را رقیق کنید
سفارش این آزمون از دستوا
آزمایشگاه زیست‌فناوری دستوا آنالیز فلزات را با جذب اتمی برای نمونه‌های آب، مواد غذایی و نمونه‌های پژوهشی انجام می‌دهد. گزارش نهایی همراه با منحنی کالیبراسیون ارائه میشود و مقایسه با حدود مجاز بر اساس استاندارد ملی مربوطه انجام میگیرد. برای دریافت زمان تحویل و هزینه، فرم درخواست پیش‌فاکتور را پر کنید. شرح کامل سایر خدمات آزمایشگاهی را در صفحهٔ خدمات دستوا بخوانید.