چرا این دو عدد مهم‌اند؟
گزارش آزمونی که حد تشخیص (LOD) و حد تعیین (LOQ) نداشته باشد، برای تصمیم‌گیرنده ناقص است. LOD کمترین غلظتی است که در آن می‌توان گفت آنالیت حضور دارد؛ LOQ کمترین غلظتی است که می‌توان آن را با صحت و دقت قابل قبول اندازهگیری کرد. در تحلیل ناخالصی‌های دارو یا آفت‌کش‌های مواد غذایی، همین دو عدد نشان می‌دهند که روش آنالیز برای هدف شما مناسب است یا نه.
تعریف دقیق و نسبت سیگنال به نویز
معیار عملی در کروماتوگرافی، نسبت سیگنال به نویز (S/N) است. بر اساس ICH Q2، برای برآورد LOD نسبت سیگنال به نویز حدود ۳ و برای LOQ حدود ۱۰ پذیرفته است. روش جایگزین بر پایه انحراف معیار پاسخ و شیب خط کالیبراسیون است: LOD = ۳٫۳σ/S و LOQ = ۱۰σ/S. در این روابط، σ انحراف معیار پاسخ بلانک یا انحراف معیار باقی‌مانده‌های رگرسیون و S شیب خط کالیبراسیون است.
سه مسیر محاسبه
- سیگنال به نویز: مقایسه ارتفاع پیک آنالیت در غلظت پایین با نویز خط پایه؛ مناسب روش‌های کروماتوگرافی.
- انحراف معیار پاسخ و شیب: از خط کالیبراسیون و باقی‌مانده‌ها محاسبه میشود و به تزریق‌های تکرارشونده نیاز دارد.
- روش بلانک: از انحراف معیار چند اندازهگیری بلانک؛ برای روش‌هایی که پاسخ بلانک معنادار دارند.
مقایسه LOD و LOQ در یک نگاه
| پارامتر | حد تشخیص (LOD) | حد تعیین (LOQ) |
|---|---|---|
| پرسش اصلی | آیا آنالیت حضور دارد؟ | مقدار آنالیت چقدر است؟ |
| نسبت سیگنال به نویز | حدود ۳ | حدود ۱۰ |
| شرط صحت و دقت | الزامی نیست | باید الزامات روش را برآورده کند |
| کاربرد | غربالگری و بررسی حضور ناخالصی | تعیین مقدار و صدور نتیجه کمی |
جایگاه در اعتبارسنجی و گزارش
این دو پارامتر بخشی از مدارک اعتبارسنجی هر روش هستند و همراه با خطی بودن و گستره گزارش میشوند. نتیجه زیر LOQ به صورت «کمتر از LOQ» و نتیجه زیر LOD به صورت «تشخیص داده نشد» اعلام میشود، نه به صورت عدد. اگر درباره خواندن کروماتوگرام سؤال دارید، مقاله اصول کروماتوگرافی HPLC را ببینید. خدمات آزمایشگاهی دستوا تعیین این دو پارامتر را هم در قالب اعتبارسنجی روش جدید و هم در قالب تأیید روش آماده انجام می‌دهد.
سفارش این خدمت از دستوا
اگر برای محصول، ماده اولیه یا نمونه پژوهشی خود به تعیین LOD و LOQ نیاز دارید، ابتدا کاتالوگ آزمون‌ها را مرور کنید. برای تعریف روش اختصاصی، درخواست خود را از طریق فرم درخواست پیش‌فاکتور برای کارشناسان زیست‌فناوری دستوا ارسال کنید.