یک اصل مشترک، دو نسل ستون
UPLC و HPLC هر دو کروماتوگرافی مایع هستند؛ پمپ، ستون فاز معکوس، آشکارساز UV و منطق جداسازی مشترک است. تفاوت اصلی در اندازهٔ ذرات پرکنندهٔ ستون است.
ستون HPLC کلاسیک ذرات ۳ تا ۵ میکرومتر دارد؛ در UPLC قطر ذرات زیر ۲ میکرومتر است. ذرهٔ ریزتر سطح تماس و کارایی جداسازی را بالا می‌برد، اما مقاومت در برابر جریان و در نتیجه فشار لازم را چند برابر می‌کند.
اگر با مبانی روش آشنایی ندارید، پیش از ادامه اصول کروماتوگرافی HPLC را بخوانید.
فشار، سرعت و مصرف حلال
دستگاه HPLC معمولی تا حدود ۴۰۰ بار کار می‌کند؛ UPLC فشار بیش از ۱۰۰۰ بار را تحمل می‌کند و به پمپ و اتصالات ویژه نیاز دارد.
مزیت ذرات زیر ۲ میکرومتر این است که راندمان جداسازی در سرعت جریان بالا حفظ می‌شود؛ آنالیز از ده‌ها دقیقه به چند دقیقه می‌رسد و مصرف حلال چند برابر کم می‌شود. حجم مردهٔ سیستم UPLC هم کوچک‌تر است و گسترش پیک کمتر می‌شود.
زمان کوتاه‌تر یعنی ظرفیت بیشتر آزمایشگاه در روز.
جدول مقایسهٔ دو روش
تفاوت‌های اصلی در یک نگاه:
| معیار | HPLC | UPLC |
|---|---|---|
| اندازهٔ ذرات ستون | ۳ تا ۵ میکرومتر | زیر ۲ میکرومتر |
| فشار کاری | تا حدود ۴۰۰ بار | بیش از ۱۰۰۰ بار |
| زمان اجرای معمول | ده‌ها دقیقه | چند دقیقه |
| مصرف حلال | بیشتر | چند برابر کمتر |
| تفکیک و حساسیت | خوب | بالاتر |
| هزینهٔ ستون و نگهداری | کمتر | بیشتر |
انتخاب روش بر اساس نوع نمونه
- روش‌های تکلیفی فارماکوپه در آنالیز دارویی معمولاً روی HPLC کلاسیک معتبر شده‌اند؛ برای کنترل کیفی روتین همان را اجرا کنید.
- پروفایل ناخالصی و جداسازی پیک‌های نزدیک به هم در UPLC تمیزتر و سریع‌تر انجام می‌شود.
- آزمایشگاه پرحجم از UPLC سود می‌برد؛ نمونه‌های بیشتر در هر شیفت پاسخ داده می‌شوند.
- اگر بودجه یا شرایط نگهداری محدود است، HPLC انتخاب محتاطانه‌تری است.
- در آزمایشگاه دستوا روش بر اساس ماتریس نمونه و هدف آنالیز انتخاب می‌شود، نه صرفاً امکانات دستگاه.
نکات عملی آماده‌سازی نمونه
سه خطای رایج که نتیجه را خراب می‌کنند:
- نمونه را با فیلتر ۰٫۲۲ میکرومتر صاف کنید؛ برای HPLC کلاسیک فیلتر ۰٫۴۵ میکرومتر هم پذیرفتنی است.
- حلال را گاززدایی کنید و دمای ستون را ثابت نگه دارید تا زمان بازداری تکرارپذیر بماند.
- بافرهای فسفاته ستون UPLC را سریع‌تر فرسوده می‌کنند؛ غلظت را پایین و شست‌وشو را منظم نگه دارید.
سفارش این آزمون از دستوا
نمی‌دانید UPLC یا HPLC برای نمونهٔ شما مناسب است؟ از خدمات آزمایشگاهی دستوا شروع کنید؛ کارشناسان ما بر اساس ماتریس و هدف آنالیز، روش و ستون را پیشنهاد می‌دهند. برای مقایسه با جرم‌سنجی متصل، تفاوت HPLC و LC-MS را ببینید؛ برای شروع کار درخواست پیش‌فاکتور ثبت کنید یا کاتالوگ آزمون‌ها را مرور کنید.