سنجش ماده مؤثره چیست؟
سنجش ماده مؤثره (assay) مقدار داروی فعال فرآورده را بر حسب درصد مقدار برچسب گزارش می‌کند. آنالیز دارویی HPLC با آشکارساز UV روش استاندارد فارماکوپه‌ها برای این آزمون است: جداسازی، شناسایی و اندازه‌گیری همزمان ماده مؤثره و ناخالصی‌های وابسته. نتیجه این آزمون مبنای صدور گواهی آنالیز و آزادسازی batch در کنترل کیفیت دارو است.
آماده‌سازی نمونه
آماده‌سازی نمونه بزرگ‌ترین منبع خطا در سنجش است. مسیر رایج: توزین ۲۰ قرص، محاسبه وزن میانگین، پودر کردن کامل، برداشتن مقدار معادل یک دوز، استخراج با حلال مناسب و رقیق‌سازی تا غلظت نهایی. استخراج با سونیکیشن کامل میشود و محلول پیش از تزریق از فیلتر سرنگی می‌گذرد.
- استاندارد مرجع و نمونه با یک حلال و در ماتریکس یکسان تهیه شوند
- دست‌کم دو توزین مستقل از استاندارد مرجع انجام شود
- غلظت نمونه در گستره خطی آشکارساز تنظیم شود
پارامترهای سوتابیلیتی سیستم
پیش از هر تزریق باید نشان داد سیستم کروماتوگرافی آماده و تکرارپذیر است. پارامترهای سوتابیلیتی شامل تعداد بشقاب نظری، ضریب تقارن پیک، تفکیک پیک‌ها و تکرارپذیری تزریق‌های استاندارد است. مقادیر پذیرش در تکنگاره هر فرآورده آمده؛ اعداد جدول زیر مقادیر رایج‌اند.
| پارامتر | مقدار معمول | هدف |
|---|---|---|
| تعداد بشقاب نظری | بیش از ۲۰۰۰ | بازده جداسازی ستون |
| ضریب تقارن پیک | کمتر از ۲ | کیفیت شکل پیک |
| RSD تزریق‌های استاندارد | حداکثر ۲ درصد | تکرارپذیری تزریق |
| تفکیک پیک‌ها | بیش از ۲ یا طبق تکنگاره | جداسازی از ناخالصی‌ها |
محاسبه و تفسیر نتیجه
غلظت از نسبت مساحت زیر منحنی نمونه به استاندارد محاسبه و با در نظر گرفتن رقتی‌ها به درصد مقدار برچسب تبدیل میشود. محدوده پذیرش رایج ۹۰ تا ۱۱۰ درصد برچسب است؛ برخی تکنگارهها بازههایی مانند ۹۵ تا ۱۰۵ درصد تعیین کرده‌اند و ملاک نهایی همان تکنگاره است. نتیجه خارج از بازه، توقف آزادسازی batch را الزامی می‌کند.
- مساحت پیک هر تزریق نمونه و استاندارد را جداگانه ثبت کنید
- میانگین تزریق‌های استاندارد را مبنای محاسبه قرار دهید
- رقتی‌ها و وزن توزین‌ها را در فرمول نهایی لحاظ کنید
سفارش این آزمون از دستوا
آزمایشگاه زیست‌فناوری دستوا، از مراکز خدمات آزمایشگاهی تهران، سنجش ماده مؤثره را مطابق فارماکوپه‌های USP و BP و استاندارد ملی انجام می‌دهد. تفاوت HPLC و LC-MS را مرور و اصول پایه را در اصول HPLC دنبال کنید. برای ارسال نمونه و دریافت پیش‌فاکتور، فرم درخواست را پر کنید؛ کارشناسان دستوا مشخصات روش و زمان‌بندی را اعلام میکنند.