آزمون‌های فیزیکوشیمیایی؛ رطوبت، خاکستر و اسانس
کنترل کیفیت ادویه با سه پرسش آغاز می‌شود: آیا اصل است، آیا تمیز است، آیا تازه است. آزمون ادویه باید به هر سه پاسخ دهد.
رطوبت بالا ادویه را مستعد کلوخه‌شدن و رشد کپک می‌کند و خاکستر نامحلول در اسید، آلودگی به خاک و شن را نشان می‌دهد؛ اسانس و رنگ استخراجی نیز اصالت و تازگی را مشخص می‌کنند. این چهار عدد، کارنامهٔ بهداشتی هر محموله‌اند.
- رطوبت و مادهٔ فرار در هر محمولهٔ ورودی
- خاکستر کل و خاکستر نامحلول در اسید
- اسانس فرار با روش تقطیر
- رنگ استخراجی با اسپکتروفتومتر
آفلاتوکسین؛ مهم‌ترین آزمون ایمنی ادویه
ادویههای فلفلی، زیره و زنجبیل در انبارهای گرم و مرطوب مستعد رشد قارچ آسپرژیلوس‌اند؛ آفلاتوکسین ادویه به همین دلیل در صدر آزمون‌های ایمنی قرار دارد.
پایش باید از محمولهٔ ورودی آغاز شود؛ رد محمولهٔ آلوده بسیار ارزان‌تر از فراخوان محصول نهایی است. روش نمونه‌برداری و حد مجاز در مقالهٔ آزمون آفلاتوکسین توضیح داده شده است.
اکراتوکسین نیز در ادویه گزارش می‌شود و در برنامه‌های صادراتی معمولاً همراه آفلاتوکسین اندازه‌گیری می‌شود.
آلودگی میکروبی و آلاینده‌ها
ادویه با روش‌های خشک فرآوری می‌شود و شمارش کلی میکروبی بالایی دارد؛ به همین دلیل با پرتودهی یا بخاردهی بار آن را می‌کاهند و اثربخشی این مرحله را با شمارش کلی میکروبی می‌سنجند.
سالمونلا در ادویه اهمیت ویژه دارد، چون ادویهٔ خام ممکن است بدون پخت به غذای آماده اضافه شود؛ جست‌وجوی آن در ۲۵ گرم نمونه طبق مقالهٔ آزمون سالمونلا اجرا می‌شود.
کپک و مخمر شاخص کیفیت نگهداری است و فلزات سنگین مانند سرب و کادمیوم نیز در ادویههای وارداتی پایش می‌شود؛ گزارش آزمون باید هر دو گروه را جداگانه نشان دهد.
برنامهٔ پایش ادویه در خط تولید
بسامد آزمون‌ها در جدول زیر برای واحدی با چند خط بسته‌بندی ادویه تنظیم شده است؛ پیش از ورود مواد به خط، نتیجهٔ آزمون باید به واحد خرید اعلام شود.
| آزمون | بسامد | نکتهٔ عملی |
|---|---|---|
| رطوبت و خاکستر | هر محمولهٔ ورودی | پیش از تخلیه به انبار |
| آفلاتوکسین | هر محموله و هر بچ صادراتی | نمونه‌برداری از چند کیسه |
| شمارش کلی میکروبی | پس از هر مرحلهٔ ضدعفونی | پایش اثربخشی فرایند |
| سالمونلا | هر محمولهٔ پرخطر | منفی در ۲۵ گرم |
| کپک و مخمر | دورهای و پایان ماندگاری | کنترل شرایط انبار |
برنامه QC خود را به دستوا بسپارید
آزمایشگاه دستوا خدمات آزمایشگاهی تهران را برای ادویه و چاشنی یک‌جا ارائه می‌دهد؛ از رطوبت تا آفلاتوکسین. فهرست آزمون‌ها را در کاتالوگ آزمون‌ها ببینید و با ثبت درخواست پیش‌فاکتور برنامهٔ پایش ادویهٔ خود را از کارشناسان دستوا دریافت کنید.